Restauratie Huis Janssens – Fase 1 – Exterieur – Sint-Niklaas

Bouwheer :
Stadsbestuur Sint-Niklaas

Architect :
Erfgoed & Visie bvba - Oostmalle

Aanvang van de werken :
Oktober 2016

Einde van de werken :
Maart 2018

Bedrag :
€uro 812.976,79

WERKBESCHRIJVING : Restauratie

In opdracht van de stad Sint-Niklaas heeft Pit Antwerpen NV het volledige exterieur van het prestigieuze herenhuis Huis Janssens gerestaureerd. Huis Janssens is, in opdracht van een vooraanstaande textielfamilie Janssens, gebouwd door Architect Pieter van Kerkhove, die ook het stadhuis ontwierp. Gebouwd in 1878 in eclectische stijl, reeds in 1911 krijgt het herenhuis een nieuwe bestemming als Museum. Het gebouw is in het centrum van het terrein gelegen.   Aan de voorzijde een houten inkompoort, toren en hekwerk.  Langs de zijkant een dubbele ijzeren poort om het achterliggend park en de achtergevel te bereiken. De conciërgewoning ligt tegen het herenhuis. Aan de achtergevel vinden we een kapel en 2 grote erkers met glas-in-lood ramen.
Het gehele gebouw werd onder handen genomen; ruwbouwwerken, dakwerken, schrijnwerk en afwerking.
Bij de start verkeerde het gebouw in slechte staat. Over de gehele gevel zijn alle voegen uitgekapt en het slechte metselwerk vernieuwd. Na de nodige structurele herstellingen is de gevel gereinigd. De voorgevel is kenmerkend door het opliggend voegwerk dat in ere is hersteld. Zowel de zijgevels als de achtergevel is platvol voegwerk. De gevels zijn niet alleen te onderscheiden aan het voegwerk maar de dodekopschildering (caput mortuum) op het metselwerk is zeer kenmerkend. De voor- en zijgevels kregen een volle schildering, de achtergevel slechts een contourschildering, waarbij enkel de contouren van de baksteen werden ingeschilderd. De voegen werden niet mee gekleurd. Dit betekent dat elke baksteen afzonderlijk werd ingeschilderd. De stenen werden elk in 3 lagen lazurend aangebracht : grondlaag, tussenlaag en eindlaag, waarbij de verf steeds minder verdund werd. De verf is op basis van puur minerale kleurpoeder en mineraal silicaat bindmiddel. Een intensief en gedetailleerd werk met een zeer mooi resultaat.
De nodige natuursteen herstellingen van zowel witte- als blauwe hardsteen en marmers over de hele gevel. Kruisramen, ornamenten, dekstenen, raamtabletten, treden en inkomzuilen werden hersteld. Waar de schade te groot was, is er nieuwe natuursteen voorzien.
De ramen en deuren werden allemaal gerestaureerd. Het dossier voorzag een deel te herstellen en een deel nieuw te construeren schrijnwerk naar oorspronkelijk model, afhankelijk van de schade  aan de ramen doorheen de jaren heen. Tijdens de werken zijn alle ramen gedemonteerd. Alle constructieve maar ook functionele aspecten van de ramen werden hersteld. De ramen kregen nieuw glas en schilderwerk. Aan de achtergevel zijn alle glas-in-lood raamwerk gedemonteerd en gerestaureerd. Het schrijnwerk werd aangepast en voorzien van voorzetbeglazing ter bescherming van het glas-in-lood.

Alle daken en regenafvoeren werden vernieuwd. Het dak, opgebouwd uit leien werd  gedemonteerd tot de houten bebording. Het dak kreeg een nieuwe termisch verbeterde opbouw met sarking dakisolatie. De bebording werd bovenop voorzien van een dampscherm waarop een PIR-plaat werd bevestigd d.m.v. doorboring van lange schroeven door de tengellat, isolatie, dampscherm, bebordingen en uiteindelijk in de kepers, waardoor de dakopbouw geheel samen gehouden wordt. Op de tengellatten werden panlatten geschoten en afgewerkt met natuurleien. De daken werden voorzien van ladder en klimhaken zodat het dak steeds bereikbaar blijft. De houten dakkapellen op de toren en dakvlakken werden opnieuw geconstrueerd.  Al de koperen bakgoten, kilgoten, verholen goten en afvoerbuizen werden nieuw gemaakt. De topbekroning van de toren werd voorzien van een vaandel met een middeleeuwse boot, verwijzend naar het Mercatormuseum dat zijn bestemming zal krijgen in Huis Janssens. Alle overige topbekroningen werden gerestaureerd en voorzien van bladgoud elementen. De originele dakpannen, die voor het grootste deel kapot waren, hebben een zeer specifieke en ongekende vorm. Zelfs voor de architect, aannemer en specialist zijn deze ongezien en uniek. Daarom zijn deze opnieuw met de hand bijgemaakt. Het geeft het dak een opvallende afwerking.
De ijzeren inkompoort met hekwerk werd gerestaureerd. De poort en het hekwerk werd gestraald waarna de ontbrekende of slechte onderdelen en details opnieuw gegoten werden. Eikenblaadjes, bloemen, stampers en andere florale details werden, waar ontbrekend, opnieuw bijgemaakt en terug geplaatst. Nadien werd het hekwerk gemetalliseerd en herschilderd. De florale details en topbekroning werden met bladgoud verguld.   Tijdens de werken is de werf opengesteld voor open monumenten dag, met veel nieuwsgierige bezoekers.
Het dossier voor de binnenrestauratie is momenteel ter studie. De gehele restauratie, zowel binnen als buiten, zal tegen 2020 klaar moeten zijn. Aansluitend zal het gebouw opnieuw als museum in gebruik  genomen worden en zal Huis Janssens terug in volle glorie kunnen schitteren.